Hành trình chuyển đổi nhà xưởng thực phẩm truyền thống thành phòng sạch hiện đại bảo đảm an toàn và chất lượng

Lý do doanh nghiệp thực phẩm buộc phải chuyển đổi sang phòng sạch đạt chuẩn

Nhà xưởng thực phẩm truyền thống thường gặp nhiều vấn đề liên quan đến kiểm soát vi sinh, bụi, côn trùng, dòng chảy sản xuất không tối ưu và nguy cơ nhiễm chéo trong quá trình chế biến. Mặc dù các doanh nghiệp có thể áp dụng quy trình vệ sinh nghiêm ngặt nhưng môi trường mở luôn tiềm ẩn rủi ro. Khi thị trường yêu cầu sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao hơn, hàm lượng hoạt chất ổn định hơn và hạn sử dụng dài hơn thì việc kiểm soát môi trường sản xuất trở nên cấp thiết.

Phòng sạch thực phẩm cho phép kiểm soát từng yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, vi sinh trong không khí, luồng gió, mức độ tiểu phân và áp lực giữa các khu vực. Một quy trình sản xuất được đặt trong phòng sạch sẽ giúp giảm thiểu vi sinh nguy hiểm như E.coli, Salmonella hay nấm mốc, đồng thời hạn chế nhiễm chéo trong sản xuất thịt, đồ uống, thực phẩm ăn liền, thực phẩm chức năng hay các sản phẩm lên men tự nhiên. Bởi vậy, chuyển đổi sang phòng sạch thực phẩm không còn là lựa chọn mang tính chất nâng cấp, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp duy trì thị phần và tiến vào chuỗi cung ứng lớn.

>>> Tìm hiểu thêm về: Thiết kế phòng sạch thực phẩm theo định hướng “Energy Saving” nhằm tối ưu chi phí vận hành cho nhà máy

Hành trình chuyển đổi nhà xưởng sang phòng sạch thực phẩm bắt đầu từ đánh giá tổng thể

Quá trình chuyển đổi không thể khởi động bằng việc xây ngay phòng sạch, mà phải bắt đầu bằng khảo sát nhà xưởng hiện trạng. Doanh nghiệp cần đánh giá khả năng lưu thông khí, mức độ ô nhiễm vi sinh, cấu trúc tường trần sàn, khu vực tiềm ẩn nhiễm chéo và luồng di chuyển của nhân sự, nguyên liệu và thành phẩm. Bản đồ dòng chảy sản xuất chính là cơ sở để xác định những điểm nghẽn và xác lập luồng sạch hợp lý.

Sau bước đánh giá, doanh nghiệp cần xác định cấp độ phòng sạch thực phẩm phù hợp với sản phẩm. Ví dụ, sản xuất thực phẩm chức năng dạng bột hoặc dạng viên cần môi trường sạch cao hơn so với sản xuất đồ uống đóng chai. Các dây chuyền liên quan đến enzyme, probiotic hoặc hoạt chất sinh học tự nhiên cũng yêu cầu mức kiểm soát chặt hơn nhằm bảo toàn hoạt tính.

Một lộ trình chuyển đổi bài bản thường bao gồm thiết kế phân vùng sạch từ khu nhiễm bẩn thấp đến khu sạch cao nhất. Các khu như sơ chế, chiết tách, hòa trộn và đóng gói phải được bố trí theo hướng một chiều để tránh tái nhiễm bẩn. Doanh nghiệp cũng cần xác định rõ khu vực nào cần áp suất dương để ngăn khí bẩn xâm nhập và khu vực nào cần áp suất âm để kiểm soát mùi hoặc bụi sinh ra trong quá trình sản xuất.

>>> Tìm hiểu thêm về: Thiết kế phòng sạch cho lên men vi sinh (Fermentation Cleanroom) trong sản xuất thực phẩm chức năng

Các yếu tố kỹ thuật quan trọng trong phòng sạch thực phẩm mà nhà xưởng phải đáp ứng

Khi chuyển đổi sang phòng sạch, doanh nghiệp phải hiểu rõ những yêu cầu kỹ thuật cốt lõi. Một phòng sạch thực phẩm đúng tiêu chuẩn phải đạt được khả năng kiểm soát tiểu phân theo cấp độ ISO phù hợp. Ngoài ra, mức độ vi sinh trong không khí phải được duy trì ổn định để phù hợp với tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế. Điều này đòi hỏi sử dụng hệ thống lọc khí hiệu suất cao nhằm loại bỏ bụi, bào tử nấm mốc và vi khuẩn. Hệ thống HVAC được coi là trái tim của phòng sạch, quyết định chất lượng không khí, độ ẩm, áp suất và sự ổn định nhiệt độ. Việc thiết kế sai hoặc lựa chọn thiết bị không phù hợp có thể khiến phòng sạch không đạt chuẩn kiểm định.

Một yếu tố quan trọng khác là vật liệu xây dựng. Tường và trần phải sử dụng panel sạch chống nấm mốc và dễ vệ sinh. Sàn phải kháng hóa chất, không bị nứt vỡ để không tạo nơi trú ẩn cho vi sinh. Tất cả các góc tường cần được bo cong nhằm hạn chế tích tụ bụi. Hệ thống cửa phòng sạch phải vận hành đồng bộ với cơ chế khóa liên động nhằm ngăn luồng khí bẩn xâm nhập. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần bố trí phòng thay đồ sạch, phòng tắm khí và các vùng đệm nhằm phân tách rủi ro trước khi nhân sự đi vào khu vực sản xuất chính.

Trong nhiều dây chuyền thực phẩm, đặc biệt là sản xuất thực phẩm chức năng, sữa bột, thực phẩm trẻ em hoặc sản phẩm đông khô, độ ẩm là yếu tố sống còn. Một sự chênh lệch nhỏ cũng có thể khiến bột vón cục, hoạt chất giảm hiệu lực hoặc môi trường phát sinh vi sinh. Do đó hệ thống phòng sạch phải được thiết kế nhằm duy trì độ ẩm ổn định trong suốt ca sản xuất.

Chi phí chuyển đổi nhà xưởng thực phẩm thành phòng sạch phụ thuộc vào nhiều yếu tố thực tế

Không có một con số chung cho mọi dự án, nhưng có thể khẳng định chi phí phụ thuộc vào diện tích nhà xưởng, cấp độ phòng sạch mong muốn, mức độ cải tạo kết cấu nhà xưởng cũ và công nghệ HVAC được lựa chọn. Một số nhà xưởng truyền thống có kết cấu yếu, vật liệu không phù hợp hoặc luồng sản xuất không tối ưu, khiến chi phí cải tạo tăng cao hơn so với xây mới. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp lại chọn cải tạo từng phần để đảm bảo không gián đoạn hoạt động.

Chi phí cũng chịu ảnh hưởng bởi yêu cầu ngành hàng. Nếu doanh nghiệp chỉ sản xuất thực phẩm đóng gói đơn giản, cấp độ kiểm soát có thể thấp hơn và chi phí giảm đáng kể. Nhưng khi liên quan đến các sản phẩm nhạy cảm như enzyme, probiotic, collagen hoặc hoạt chất sinh học, yêu cầu phòng sạch tăng lên, kéo theo công nghệ và chi phí cao hơn. Dù vậy, đầu tư phòng sạch thực phẩm luôn mang lại lợi ích dài hạn, đặc biệt khi doanh nghiệp muốn tham gia vào chuỗi cung ứng xuất khẩu hoặc hợp tác với đối tác nước ngoài. Chi phí kiểm định, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu được tiết kiệm đáng kể khi sản phẩm được sản xuất từ một nhà máy đạt chuẩn phòng sạch.

Lộ trình thực tế giúp doanh nghiệp chuyển đổi sang phòng sạch thực phẩm thành công

Một lộ trình hiệu quả luôn bắt đầu từ tư duy đúng. Doanh nghiệp cần xem phòng sạch như khoản đầu tư chiến lược, thay vì chi phí bắt buộc. Sau đó, cần làm việc với đơn vị thiết kế và thi công có kinh nghiệm để xây dựng giải pháp phù hợp với từng ngành. Quá trình chuyển đổi cũng đòi hỏi đào tạo nhân sự nhằm thay đổi thói quen vận hành theo chuẩn phòng sạch và đảm bảo việc tuân thủ quy trình diễn ra liên tục.

Khi phòng sạch đi vào vận hành, hệ thống giám sát môi trường đóng vai trò bảo đảm chất lượng dài hạn. Các chỉ số về tiểu phân, vi sinh, áp suất và độ ẩm phải được giám sát liên tục để kịp thời phát hiện sự cố. Điều này giúp doanh nghiệp duy trì sự ổn định của sản phẩm, hạn chế rủi ro và dễ dàng vượt qua các đợt kiểm tra của đối tác hoặc tổ chức chứng nhận.

Vietnamcleanroom (VCR) đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình xây dựng phòng sạch thực phẩm đạt chuẩn quốc tế

Trong hành trình chuyển đổi nhà xưởng thực phẩm sang môi trường sản xuất kiểm soát chặt chẽ về vi sinh và bụi, doanh nghiệp cần những thiết bị phòng sạch đạt chuẩn để đảm bảo sự ổn định, an toàn và tính tuân thủ dài hạn. Vietnamcleanroom (VCR) với vai trò là đơn vị cung cấp thiết bị phòng sạch uy tín tại Việt Nam mang đến hệ giải pháp toàn diện từ FFU, Air Shower, Pass Box, cửa phòng sạch, thiết bị xử lý không khí đến vật tư phụ trợ cần thiết cho quá trình nâng cấp nhà xưởng.

VCR không thi công hay thiết kế phòng sạch mà tập trung cung cấp thiết bị đạt chuẩn ISO 14644 và phù hợp cho các nhà máy thực phẩm, đồ uống và thực phẩm chức năng. Với kinh nghiệm cung ứng cho nhiều dự án trên toàn quốc, VCR hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn thiết bị phù hợp với quy mô, mức độ kiểm soát vi sinh và tiêu chuẩn mà nhà máy đang hướng tới.

Sự đồng hành đúng lúc của VCR giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian chuẩn bị, đảm bảo chất lượng thiết bị, tối ưu chi phí đầu tư và tạo nền tảng vững chắc cho quá trình vận hành phòng sạch thực phẩm lâu dài và hiệu quả. Chọn thiết bị chuẩn ngay từ đầu cũng chính là bước quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong ngành thực phẩm hiện đại.