Phòng sạch thực phẩm cấp thấp trung bình và cao doanh nghiệp chọn sai cấp độ sẽ tốn chi phí như thế nào

Phòng sạch thực phẩm và bài toán chọn cấp độ ngay từ đầu

Phòng sạch thực phẩm được phân cấp dựa trên khả năng kiểm soát bụi, vi sinh, nhiệt độ, độ ẩm và luồng khí. Mỗi cấp độ được thiết kế để phù hợp với mức độ nhạy cảm khác nhau của sản phẩm thực phẩm. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều doanh nghiệp lại lựa chọn cấp độ phòng sạch theo cảm tính, theo tư vấn chưa đầy đủ hoặc đơn giản là “an toàn thì làm cao hơn”. Cách tiếp cận này tiềm ẩn nhiều rủi ro về chi phí và hiệu quả đầu tư.

Việc lựa chọn đúng cấp độ phòng sạch thực phẩm cần xuất phát từ đặc tính sản phẩm, mức độ rủi ro vi sinh, yêu cầu thị trường và chiến lược phát triển dài hạn. Khi một trong những yếu tố này bị đánh giá sai, doanh nghiệp sẽ phải trả giá bằng chi phí vận hành tăng cao hoặc chất lượng sản phẩm không ổn định.

>>> Có thể bạn quan tâm: Hệ thống giám sát môi trường trong phòng sạch thực phẩm giúp doanh nghiệp duy trì chất lượng ổn định cho mọi lô sản xuất

Phòng sạch thực phẩm cấp thấp và cái giá của rủi ro vi sinh

Phòng sạch thực phẩm cấp thấp thường được áp dụng cho các công đoạn ít nhạy cảm, nơi sản phẩm đã được xử lý nhiệt hoặc đóng gói kín. Khi doanh nghiệp sử dụng phòng sạch cấp thấp cho các sản phẩm có nguy cơ vi sinh cao, rủi ro bắt đầu xuất hiện ngay từ những lô hàng đầu tiên. Vi sinh trong không khí, độ ẩm không được kiểm soát chặt chẽ và luồng khí không ổn định có thể dẫn đến nhiễm chéo, khiến sản phẩm dễ hỏng hoặc không đạt tiêu chuẩn an toàn.

Chi phí trong trường hợp này không chỉ dừng lại ở việc xử lý sản phẩm lỗi. Doanh nghiệp còn phải đối mặt với việc kiểm tra lại quy trình, tăng tần suất vệ sinh, thậm chí thu hồi sản phẩm đã đưa ra thị trường. Về lâu dài, uy tín thương hiệu bị ảnh hưởng và chi phí khắc phục thường lớn hơn nhiều so với khoản đầu tư bổ sung để nâng cấp phòng sạch thực phẩm ngay từ đầu.

>>> Có thể bạn quan tâm: Doanh nghiệp xuất khẩu nâng cấp phòng sạch thực phẩm theo BRCGS để đáp ứng chuẩn quốc tế mới

Phòng sạch thực phẩm cấp trung bình và nguy cơ đầu tư nửa vời

Phòng sạch thực phẩm cấp trung bình là lựa chọn phổ biến của nhiều doanh nghiệp đang trong giai đoạn chuyển đổi từ nhà xưởng truyền thống sang mô hình kiểm soát môi trường tốt hơn. Ở cấp độ này, doanh nghiệp đã bắt đầu kiểm soát không khí, vi sinh và điều kiện môi trường ở mức nhất định. Tuy nhiên, nếu sản phẩm thực phẩm yêu cầu độ ổn định cao hơn hoặc hướng đến thị trường xuất khẩu khắt khe, phòng sạch cấp trung bình có thể trở thành điểm nghẽn.

Chi phí phát sinh trong trường hợp này thường đến từ việc phải cải tạo, nâng cấp khi nhà máy đã đi vào vận hành. Việc thay đổi hệ thống lọc khí, điều chỉnh áp suất hoặc phân vùng lại không gian sạch khi sản xuất đang diễn ra vừa tốn kém vừa gây gián đoạn hoạt động. Nhiều doanh nghiệp nhận ra rằng chi phí nâng cấp phòng sạch thực phẩm sau khi vận hành thường cao hơn đáng kể so với việc đầu tư đúng cấp độ ngay từ giai đoạn thiết kế.

Phòng sạch thực phẩm cấp cao và bài toán chi phí vận hành

Ở chiều ngược lại, không ít doanh nghiệp lựa chọn phòng sạch thực phẩm cấp cao cho toàn bộ dây chuyền với mong muốn đảm bảo an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, phòng sạch cấp cao đòi hỏi hệ thống kỹ thuật phức tạp, tiêu thụ nhiều năng lượng và yêu cầu đội ngũ vận hành có trình độ cao. Khi sản phẩm thực tế không cần đến mức kiểm soát nghiêm ngặt như vậy, doanh nghiệp sẽ phải gánh chi phí vận hành lớn một cách không cần thiết.

Chi phí điện năng, bảo trì hệ thống lọc khí và nhân sự chuyên trách có thể trở thành gánh nặng dài hạn. Trong nhiều trường hợp, lợi nhuận bị bào mòn dần mà doanh nghiệp không nhận ra nguyên nhân đến từ việc đầu tư phòng sạch thực phẩm vượt quá nhu cầu thực tế. Điều này đặc biệt phổ biến ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nơi biên lợi nhuận không đủ lớn để bù đắp chi phí vận hành cao.

Chọn sai cấp độ phòng sạch thực phẩm và tác động dây chuyền

Việc chọn sai cấp độ phòng sạch thực phẩm không chỉ ảnh hưởng đến chi phí trực tiếp mà còn tạo ra tác động dây chuyền đến toàn bộ hệ thống sản xuất. Quy trình kiểm soát chất lượng trở nên phức tạp hơn, thời gian sản xuất kéo dài và khả năng mở rộng bị hạn chế. Doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng phải “vá lỗi” liên tục thay vì tập trung phát triển sản phẩm và thị trường.

Ngoài ra, khi phòng sạch không phù hợp với định hướng phát triển dài hạn, mỗi bước mở rộng hoặc thay đổi sản phẩm đều kéo theo chi phí cải tạo lớn. Điều này làm mất đi lợi thế linh hoạt, vốn rất quan trọng trong ngành thực phẩm đang thay đổi nhanh chóng.

Lựa chọn cấp độ phòng sạch thực phẩm như một quyết định chiến lược

Thay vì coi phòng sạch thực phẩm là một hạng mục xây dựng đơn lẻ, doanh nghiệp cần nhìn nhận đây là một quyết định chiến lược ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả vận hành. Việc lựa chọn cấp độ phòng sạch cần dựa trên phân tích toàn diện về đặc tính sản phẩm, mức độ rủi ro vi sinh, yêu cầu của thị trường mục tiêu và khả năng mở rộng trong tương lai. Khi cấp độ phòng sạch được xác định đúng ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể kiểm soát tốt chi phí đầu tư, hạn chế cải tạo phát sinh và duy trì sự ổn định trong suốt vòng đời nhà máy.

Trong thực tế, để đưa ra quyết định chính xác, doanh nghiệp cần sự đồng hành của đơn vị am hiểu cả kỹ thuật phòng sạch lẫn đặc thù ngành thực phẩm. Vietnamcleanroom (VCR), với kinh nghiệm triển khai hệ thống và thiết bị phòng sạch cho nhiều mô hình nhà máy thực phẩm khác nhau, giúp doanh nghiệp đánh giá đúng nhu cầu, lựa chọn giải pháp phù hợp và tránh những sai lầm tốn kém ngay từ giai đoạn thiết kế. Cách tiếp cận này không chỉ đảm bảo phòng sạch thực phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, mà còn phù hợp với chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp trong dài hạn.